Sukces terapeutyczny leczenia parkinsonizmu w dużym stopniu zależy od jednoczesnego stosowania farmakologicznych i niefarmakologicznych metod oddziaływania na chorego. Wśród metod niefarmakologicznych wymienia się między innymi odpowiednie żywienie.

Dietoterapia (lub inaczej leczenie dietetyczne) polega na stosowaniu przez pacjenta diety, mającej na celu przywrócenie zdrowia lub złagodzenie dolegliwości towarzyszących chorobie. W chorobie Parkinsona dieta nie cofnie postępu choroby, ale może złagodzić skutki uboczne związane z leczeniem farmakologicznym, jak również pomóc w utrzymaniu optymalnego stanu odżywienie chorego.

Ogólne zasady żywienia w chorobie Parkinsona

W żywieniu osób z chorobą Parkinsona ważne są odpowiednio wysoka kaloryczność diety oraz dostarczenie dostatecznej ilości składników odżywczych, w tym ilości witamin (zwłaszcza z grupy B), składników mineralnych i antyoksydantów.

- Wartość energetyczna diety

U osób z chorobą Parkinsona obserwuje się często spadek masy ciała. Związane jest to między innymi ze zwiększeniem wydatków energetycznych, co jest konsekwencją nasilonego metabolizmu mięśniowego (drżenie i wzmożone napięcie mięśni, ruchy mimowolne). Dzienna kaloryczność diety powinna być na tyle wysoka, by uzupełnić energię traconą przez mięsnie i zapewnić tym samym utrzymanie stałej masy ciała.

- Witaminy

Ze względów profilaktycznych w żywieniu osób chorych na chorobę Parkinsona należy zwrócić uwagę na odpowiednią podaż witamin w grupy B, co dotyczy w szczególności pacjentów leczonych lewodopą. – Ci, w porównaniu z osobami zdrowymi mają często obniżone stężenie we krwi witamin B6, B12 oraz kwasu foliowego (witamina B9). Niektórzy badacze sugerują, że dieta parkinsoników powinna być również suplementowana witaminą D3, ze względu na często występujące niedobory tej witaminy u pacjentów oraz zwiększone ryzyko złamania kości.

- Antyoksydanty

Zgodnie z obecnie panującymi poglądami z chorobą Parkinsona ściśle związane jest nasilenie procesów wolnorodnikowych i zaburzenie równowagi antyoksydacyjnej organizmu. W prawdzie wyniki badań nad neuroprotekcyjnym działaniem antyoksydantów (głównie witamin C i E) nie są jednoznaczne, to spożywanie żywności będącej naturalnym źródłem tych związków jest jak najbardziej zalecane. Wśród aktyoksydantów możemy wyróżnić antyoksydanty żywieniowe tj. niektóre witaminy (A, E, C, karotenoidy) i składniki mineralne (Cu, Mn, Se, Zn) oraz antyoksydanty nieżywieniowe – wśród których wymienia się głównie związki polifenolowe. Do najbogatszych źródeł antyoksydantów zalicza się warzywa, owoce, herbatę, kawę, wino czerwone oraz przyprawy i zioła.

Dieta osób stosujących preparaty lewodopa

Idea stosowania diety podczas leczenia farmakologicznego parkinsonizmu wynika z interakcji, jakie zachodzą pomiędzy lewodopą (najskuteczniejszym i najczęściej stosowanym lekiem antyparkinsonowskim), a aminokwasami zawartymi w białkach pożywienia.

Pod względem budowy chemicznej lewodopa zaliczana jest do dużych obojętnych aminokwasów (w skrócie LNAA – angl. large neutral amino acids) i tak jak inne aminokwasy z tej grupy transportowana jest przez błony biologiczne w podobny sposób tj. przez ten sam system transportujący. Dotyczy to zarówno wchłaniania w jelicie cienkim, jak i przechodzenia przez barierę krew - mózg. Skuteczność lewodopy uwarunkowana jest tym, ile i jak szybko jej cząsteczki przedostają się do płynu mózgowego. To z kolei zależy od tego jak wiele aminokwasów konkuruje z nią o przedostanie się przez barierę krew - mózg. Tą sytuację można porównać do pociągu, który może przewieźć tylko ograniczoną ilość pasażerów. Im mniej jest potencjalnych konkurentów lewodopy (potencjalni pasażerowie), tym więcej jej zostanie przetransportowane przez barierę krew - mózg.

Liczne badania potwierdziły, że obniżenie podaży białka do zalecanego minimum tj. 0,8 g/ kg masy ciała pozwoliło na poprawę samopoczucia i przywrócenie klinicznej wrażliwości chorych na lewodopę. Stąd dla zwiększenia efektywności terapii lewodopą zaleca się kontrolować ilość spożywanych produktów białkowych. Dotyczy to zwłaszcza białek pochodzenia zwierzęcego (produkty mleczne, jaja, mięso, ryby), które w porównaniu z białkami pochodzenia roślinnego (zboża, fasola, warzywa, owoce) zawierają mniej konkurencyjnych aminokwasów z grupy LNAA.

W każdym przypadku dieta powinna być dostosowana indywidualnie do potrzeb chorego, jego preferencji pokarmowych, zaawansowania choroby, odczuwanych dolegliwości i chorób współtowarzyszących.

Opracowanie:

mgr. inż. Joanna Anna Walczak