Choroba Parkinsona kojarzy się większości ludzi z drżeniem, spowolnieniem, sztywnością. Jednak w jej obraz wpisane są również zaburzenia układu autonomicznego. Autonomicznego, więc „zarządzającego” funkcjami organizmu niezależnymi od woli człowieka. Zaburzenia te są częstym powikłaniem choroby Parkinsona. Należą do nich: ortostatyczne spadki ciśnienia, zaburzenia termoregulacji, zaparcia, zaburzenia w oddawaniu i nietrzymanie moczu, zaburzenia czynności seksualnych, dysfagia, łojotok.

Ortostatyczne spadki ciśnienia. U osób z chorobą Parkinsona w wyniku zaburzeń układu autonomicznego dochodzi do zaburzeń kurczliwości naczyń krwionośnych. Od ich reaktywności zależy zaś utrzymywanie właściwych wartości ciśnienia tętniczego w różnych sytuacjach. Przykładem może być zmiana pozycji z leżącej na stojącą podczas wstawania z łóżka. Jeśli nie nastąpi odpowiednio szybka reakcja naczyń może dojść do spadku ciśnienia tętniczego, a w rezultacie do stanów przedomdleniowych i omdleń. Istnieje kilka sposobów zapobiegania i leczenia ortostatycznych spadków ciśnienia. Wiele możemy osiągnąć stosując środki niefarmakologiczne. Należy, jeśli nie ma przeciwwskazań, zwiększyć podaż sodu, a więc w praktyce soli kuchennej. Chorzy powinni unikać leżenia na płasko. Dotyczy to zarówno snu nocnego jak i drzemek w ciągu dnia. Głowa powinna być uniesiona o 30-40 stopni. Należy również pamiętać, że ciśnienie tętnicze może ulec obniżeniu zarówno po obfitych posiłkach jak i przy podwyższonej temperaturze otoczenia (gorąca kąpiel, upały). Chorzy w miarę swych możliwości powinni także regularnie ćwiczyć, bowiem umiarkowany wysiłek fizyczny pomaga w utrzymaniu odpowiednich wartości ciśnienia tętniczego. Decyzja o konieczności leczenia farmakologicznego należy zawsze do lekarza prowadzącego.

Zaburzenia termoregulacji.  U osób z  chorobą Parkinsona mogą występować zaburzenia wydzielania potu. Zwykle jest to wzmożone pocenie się w okolicy głowy i szyi. Można obserwować ich zmienność w zależności od stanu ruchowego pacjenta. Ciężkie, zlewne poty występują zwykle w fazie „off”.

Zaparcia. Ciężkie zaparcia u swoich pacjentów opisywał już James Parkinson. Również obecnie stanowią one poważny problem dla wielu chorych. W chorobie Parkinsona dochodzi do uszkodzenia nerwów odpowiedzialnych za czynność mięśni okrężnicy. Prowadzi to do wydłużenia czasu pasażu stolca, a co za tym idzie do zaparć. Leczenie zaparć należy przede wszystkim rozpocząć od modyfikacji diety. Powinno wypijać się co najmniej osiem szklanek płynów dziennie. Należy zwiększyć zawartość błonnika w diecie, a ograniczyć pożywienie ubogoresztkowe. Posiłki powinny zawierać na przykład otręby owsiane, aby zwiększyć masę stolca. Należy ograniczyć spożywanie bananów. Co najmniej dwa posiłki powinny zawierać surowe warzywa. W leczeniu zaparć pomaga również aktywność fizyczna. Jeśli metody te okażą się być nieskuteczne lekarz prowadzący może rozważyć włączenie leków np.: laktulozy.

Zaburzenia w oddawaniu i nietrzymanie moczu. Najwcześniejszym i najpowszechniejszym zaburzeniem jest nocne oddawanie moczu. Inne dolegliwości to nagła potrzeba mikcji, zwiększenie częstości i trudności w oddawaniu moczu. Nasilenie tych objawów jest zazwyczaj proporcjonalne do czasu trwania oraz zaawansowania choroby Parkinsona. W przypadku nocnego oddawania moczu pierwszym krokiem powinno być ograniczenie ilości płynów spożywanych wieczorem. O włączeniu leczenia farmakologicznego powinien zawsze zdecydować lekarz prowadzący. Wybór leku jest zależny od przyczyny dolegliwości (nadmierna czy też osłabiona aktywność mięśnia wypieracza pęcherza itd.).

Zaburzenia czynności seksualnych. Zaburzenia erekcji są częstym problemem wśród mężczyzn z chorobą Parkinsona. Już same leki przeciwparkinsonowskie są pomocne w ich leczeniu. Należy również zawsze wziąć pod uwagę to, że na zaburzenia erekcji może mieć wpływ szereg różnych czynników na przykład stosowane na inne schorzenia leki, zaburzenia endokrynologiczne, depresja itd. Leczenie farmakologiczne powinno być prowadzone zawsze pod kierunkiem lekarza.

Dysfagia. Zaburzenia połykania mogą wystąpić u około 40% chorych z chorobą Parkinsona, a ich nasilenie jest zazwyczaj zależne od stopnia zaawansowania choroby. Często towarzyszy im wzmożone ślinienie. W leczeniu pomocne może być zastosowanie diety złożonej z pokarmów o konsystencji „papkowatej”. Ponieważ nasilenie dysfagii jest największe w fazie „off” chorzy powinni przyjmować posiłki w trakcie fazy „on”.

Łojotok. Łojotok skóry głowy, twarzy i szyi jest rezultatem wzmożonego wydzielania gruczołów łojowych. Do pielęgnacji skóry owłosionej głowy nie częściej niż dwa razy w tygodniu można stosować szampony dziegdziowe lub zawierające selen. W przypadku skóry twarzy można pod opieką lekarza zastosować miejscowe leczenie farmakologiczne.

Opr. Lek. Med. Marta Leńska-Meciek